تغذیه دوران بارداری و حاملگی چگونه باید باشد

تغذیه دوران بارداری

دوران بارداری به همراه تغییرات بدنی بسیار زیادی است، این دوران از مهمترین و پرمخاطرهترین دوران زندگی مادر و فرزند است که از نظربهداشتی و زندگی اجتماعی برای فرد و خانواده و اجتماع اهمیت بسیاری دارد. مادران باردار به دلیل فشارهای قابل ملاحظه این دوران و تغییرات هورمونی، متابولیکی و فیزیکی و افزایش نیازهای غذایی، نسبت به سوءتغذیه بسیار آسیبپذیر هستند. در واقع رشد و نمو جنین رابطه نزدیکی با تغذیه دوران بارداری مادر دارد و تأمین نیازهای او با دریافت مواد مغذی مادر آمیخته شده است

تغذیه بارداری

،مطالعات مختلفی نشان دادهاند که بهبود تغذیه دوران بارداری مادر چه قبل و چه در دوران بارداری، عامل مهمتری نسبت به کمیت و کیفیت تغذیه در دوران نوزادی است و در کاهش مرگ و بهبود سلامت نوزادان بسیار تأثیرگذار است،یکی از شاخصههای معتبر کنترل وضعیت تغذیه، افزایش وزن مادر در دوران بارداری است،اضافه وزن کمتر از مقدار توصیه شده، با نقایص عصبی در جنین، زایمان پیش از موعد و تولد نوزاد کم وزن همراه است.

اضافه وزن دوران باردای

همچنین اضافه وزن بیش از حد مجاز، منجر به تولد نوزادان بزرگ، افزایش سزارین، افزایش بروز فشار خون حاملگی، مسمومیت حاملگی، دیابت حاملگی و خونریزیهای زایمانی میشود. بنابراین زنان باردار در هر شرایط بدنی )، وزن بالا و چاق(، باید افزایش وزن متناسب با  BMI خود داشته باشند، مواد غذایی مورد نیاز جنین که در دوران بارداری بوسیله جفت از خون مادر تأمین میشود، در صورت سوءتغذیه مادر، به راحتی  دریافت نخواهد شد. بر این اساس، زنان باردار باید در بهترین شرایط جسمانی بوده و رژیم تغذیه دوران بارداری مناسب داشته باشند. نیاز به مواد مغذی از یک فرد به فرد دیگر متفاوت بوده و بستگی به شرایطی از قبیل شغل، جغرافیای محل زندگی و سبک زندگی دارد.

غذای باردری

افزایش نیاز غذایی زن باردار طی این دوران به معنی غذا خوردن بیش از اندازه یا خوردن به جای دو نفر نیست، بلکه غذای مصرفی باید تازه و مطبوع باشد و البته مقادیر مورد نیاز پروتئین، کربوهیدرات، چربی، ویتامین و سایر مواد معدنی بدن را تأمین کند، تغذیه دوران بارداری مادران باردار باید به حدی باشد که ضمن حفظ ذخایر مواد مغذی بدن، دوران شیردهی موفقیتآمیزی را در پی داشته باشد. وزن فرد در شروع و حتی قبل از بارداری و همچنین افزایش آن در این دوران روی نتیجه بارداری اثرگذار است.

دانشمندان بر این باورند  که سوءتغذیه در دوران بارداری و یا پیش ازآن، از علل بسیار مهم کموزنی در زمان تولد و مرگومیر در دوران جنینی و یا در روزها و هفتهها و یا ماههای اول زندگی میباشد، رشد و نمو شیرخوار و کودک، تابعی از تغذیه کوتاهمدت و یادرازمدت زن باردار و تغذیه بعدی کودک است. از مادری که ازتغذیه صحیح و خوبی در زمان قبل و پس از بارداری برخورداربوده،انتظار تولد نوزاد سالم میرود و نداشتن وضع تغذیه مناسب در اینتولد نوزاد کموزن با شرایط فیزیکی نامناسب را بهزمانها، احتمالا ً دنبال خواهد داشت، کمبودهای تغذیهای به دلیل کاهش وزن جفت، منجر به تولد نوزادان کموزن، زایمان زودرس و یا مشکلات

دیگر مانند بالارفتن فشار خون بارداری میشود که ضرورت تنظیم یک برنامه تغذیه دوران بارداری مناسب در این دوران را میطلبد، باید توجه کرد که تغذیه یک امر چند عاملی است و متأثر از عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و غیره میباشد. بطور مثال در رابطه با مسائل فرهنگی، پدیده خرافات و سنتها وجود دارد.برای نمونه در برخی فرهنگها طبقهبندی سرد و گرم برای غذاهاوجود دارد و اعتقاد بر این است که از خوردن انواعی از غذاها دردوران بارداری باید پرهیز شود و بر عکس لازم است برخی دیگر ازمواد غذایی را بیشتر مصرف نمود.

رژیم بارداری

همچنین در برخی مواقع به زن باردار از نظر تغذیه دوران بارداری بیشتر توجه میشود.لذا باید آگاهی جامعه و البته کارکنان بهداشتی به نفع بهبود وافزایش رفتارهای مثبت غذایی در کنار کاهش رفتارهای نامطلوب بکار گرفته شود. دوران بارداری سالم، نیازمند انتخاب رژیم غذایی وسبک زندگی سالم است که در نهایت منجر به حاملگی موفقیتآمیز گردد سازمانهای متولی سلامت توصیه نمودهاند همه مادران باید با دیدآیندهنگر، رژیم غذایی سالمی‌را در پیش گیرند از آنجا که مادران باردار به دلیل علاقه به جنین خود و حفظ سلامتی او، به توصیههای بهداشتی علاقهمند بوده و در جستجوی دستیابی به اطلاعات هستند، لذا بررسی آگاهی و نگرش ایشان در این دوره در جهت برنامهریزی برای تغییر در عادات غذایی اهمیت بسیاری دارد

عوامل مهم در تغذیه دوران باردای

یکی از استراتژیهای عمده در برنامههای توسعه جهت بهبود تغذیه،آموزش و افزایش آگاهی غذایی خانوار به ویژه مادران است. این بخش در حقیقت قسمتی از همه آموزشهای اساسی و اصولی در دوران بارداری است. بر اساس نتایج حاصل از مطالعات انجام شده، کاربرد مدل اعتقاد بهداشتی در جهت آموزش تغذیه به منظور افزایش وزن توصیه شده در زنان باردار، نتایج موفقی را در مقایسه  با آموزشهای سنتی داشته است  نظر به اهمیت اجرای مداخالتی مانند مداخالت آموزشی )دارای چارچوب نظری از جمله مدل اعتقاد بهداشتی(، برای پیشگیری و کاهش اختالالت ناشی از مشکالت تغذیهای زنان باردار،

نگرش نسبت  به تغذیه دوران باردای

بالا رفتن ادراک شخص در مورد شدت آسیب سوتغذیه که در نتیجه تغذیه نادرست دوران بارداری  پدید میآید به برون رفت از این مشکل کمک می‌کند.  افزایش درک فرد نسبت به منافع حاصل از انجام یک رفتار نادرست در مورد تغذیه منجر به  کاهش موانع و هزینهها در نتیجه یک رفتار بهداشتی می‌شود.   اطمینان فرد از اینکه دارای توانایی الزام برای پیگیری یک رفتار بهداشتی است.  راهنمایی جهت تسریع در اتخاذ رفتار بهداشتی. مدل اعتقاد بهداشتی که یک مدل فردگراست و سعی در تغییر نگرش افراد دارد،  به همین علت به عنوان چارچوب  انتخاب می‌شود.